Böbrek taşı hastalığı insanların en çok acı çektiği hastalıklardan biridir.Eski çağlardan beri insanların yakasını bırakmayan bu hastalık çok eskiden beri tanınmaktadır. Bilim adamları 7000 yıldan eski Mısır mumyalarında bile böbrek taşlarına rastlamışlardır.
Böbrek taşları Üriner sistemin en sık görülen hastalığıdır. ABD^de yaşayan insanların % 10 dan fazlasının yaşamları boyunca en az bir kere taş hastalığına yakalandığı bilinmektedir. Erkekler bu hastalığa kadınlardan daha sık yakalanmaktadırlar.
ÜRINER SISTEM'E KISA BİR BAKIŞ...
Üriner sistem böbrekler, ureterler, mesane ve uretradan oluşmuştur. Böbrekler fasulye şeklinde organlar olup,kaburgaların hemen altında ve belkemiğinin her iki yanında yer alır. Bu organların asıl görevi vücuttaki fazla suyu ve artık maddeleri idrar şeklinde dışarı atmaktır. Bu işlevi sonunda kandaki bazı dengeleri sabit şekilde tutmayı sağlarlar. Yine aynı organlar kemik dokusunu sağlamlaştırmayı sağlayan ve kan yapımı üzerine etkili olan hormonlar salgılar.
Böbrekle mesane arasında yer alan ve idrarı mesaneye taşıyan tüp şeklindeki organlara da Ureter denir. Yaklaşık 22-25 cm uzunluğundadır. Mesane ise karnın alt kısmında yer alır ve idrarın depolanmasına yarar. Tıpkı bir balon gibi elastikliği sayesinde genişleyerek bu işlevini yerine getirir. Burada depolanan idrar Uretra yolu ile vucut dışına atılır.
BÖBREK TAŞI NEDİR?
Esas olarak böbrek taşı , idrar içinde çöken kristallerin böbrek iç yüzeyine tutunmasından ve birikmesinden oluşur. Normalde idrar içinde bu kristalleşmeyi ve çökmeyi engelleyen ve İnhibitör denilen maddeler vardır. Bu inhibitörler her insanda yeterli miktarda olmayabilir ve buda taş oluşumuna yol açar. Diğer bir neden ise idrarın asidik veya bazik oluşudur. Eğer oluşan bu kristaller ve kumlar yeteri kadar küçükse idrar yollarına takılmadan ve de herhangi bir probleme yol açmadan düşerler.
Taşların çoğunluğu kalsiyum-oxalat'tır. Ayrıca böbrek taşları kimyasal yapıları bakımından birçok maddenin bileşiminden oluşmuştur. Ençok görülen taş tipi kalsiyum içeren ve fosfat veya oksalat kombinasyonlu taşlardır. Bu maddeler bir insanın normal günlük gıdalarında mutlaka bulunurlar.Ayrıca kemik ve kas yapılarının önemli birer yapıtaşlarıdır.
BÖBREK TAŞI NEDEN OLUŞUR?
Üriner sistem taşlarınınn kesin oluşum nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Yaş, cinsiyet, coğrafi konum, genetik faktörler, kullanılan ilaçlar, alınan gıdalar, yaşam biçimi, geçirilmiş hastalıklar, anatomik bozukluklar taş oluşumunda etkendir.
Ailesinde taş olan birisinin kendisinde de taş oluşması olasılığı genetik faktörlerden ötürü fazladır. İdrar yolları infeksiyonları, kistik böbrek hastalığı gibi bazı böbrek hastalıkları, paratiroid bezinin fazla çalışması (Hiperparatiroidizm) gibi durumlarda böbrek taşı oluşması kolaylaşır.
Sistinüri ve hiperoksalüri de taş olumunu kolaylaştıran iki kalıtsal hastalıktır. Sistinüri de böbreklerden sistin denilen amino asit fazla miktarda salgılanır . Atılan bu sistin maddesi idrarda eriyemez ve taş olarak çöker.Hiperoksalüride ise idrara fazla miktarda karışan oksalat idrarda çöker ve taş oluşur.
Diğer taş sebepleri arasında ürik asit metabolizması bozukluğu (hiperürikozüri), gut hastalığı,aşırı D vitamini alımı ve idrar yollarında çeşitli sebeplerden ötürü idrarın bloke olmasını sayabiliriz. Bazı idrar söktürücü ilaçlar ve kalsiyum içeren antiasitler (mide ilacı), idrarda kalsiyum miktarının artmasına sebep olarak taş oluşturabilirler.
Bazı kronik barsak hastalıklarında veya bağırsak by-pass ameliyatlarından sonra kalsiyum oksalat taşı görülme olasılığı artar. Yine yukarda belirttiğimiz gibi idrar yolları enfeksiyonları da enfeksiyon taşlarına yol açar.
